تارىختا ئۆتكەن شەخىسلەرنىڭ تارىخى ۋە رەسىملىرى

تارىختا ئۆتكەن داڭلىق شەخىسلەرنىڭ رەسىملىرى يۇقىرى تېخنىكىدا سۈزۈكلەشتۈرۈلۈپ قىسقىچە تارىخى بويىچە ئۇيغۇرچە ئىنگلىزچە شەكلىدە خاتىرە قالدۇرۇشنى پىلانلاپ بۇ تور بەتنى قۇردۇق.

hero

شەخس

ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر

ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر

شەخس

ئابدۇخالىق ئۇيغۇر

ئابدۇخالىق ئۇيغۇر

شەخس

لۇتپۇللا مۇتەللىپ

لۇتپۇللا مۇتەللىپ

شەخس

مەھمۇد كاشىغەرى

مەھمۇد كاشىغەرى

شەخس

نىمشېھىت

نىمشېھىت
Portrait photograph of Abdurehim Otkur (1923–1995), Uyghur poet, novelist and historian, author of the novels Iz and Oyghanghan Zémin

ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر

Abdurehim Otkur

ئاتاقلىق ئۇيغۇر يازغۇچى، شائىر ۋە تارىخچى. «ئىز» ۋە «ئويغانغان زېمىن» ناملىق تارىخىي رومانلارنىڭ ئاپتورى.

تەپسىلاتى
Portrait of Abdukhaliq Uyghur (1901–1933), Uyghur poet and educator, author of the poem Oyghan (Awake)

ئابدۇخالىق ئۇيغۇر

Abdukhaliq Uyghur

20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدىكى مۇھىم ئۇيغۇر مائارىپچىسى، شائىر ۋە ئىنقىلابچى. ئۇيغۇر مىللىي ئويغىنىش ھەرىكىتىنىڭ يېتەكچىلىرىدىن بىرى.

تەپسىلاتى
Portrait of Lutpulla Mutellip (1922–1945), Uyghur poet and playwright known for the poem Yillargha Jawap

لۇتپۇللا مۇتەللىپ

Lutpulla Mutellip

تونۇلغان ئۇيغۇر شائىر، يازغۇچى ۋە دراماتۇرگ. ئۇيغۇر ئەدەبىياتىغا زور تۆھپە قوشقان. «ئۆچمەس ئىستىقلال ئوتى» شېئىرى بىلەن داڭلىق.

تەپسىلاتى
Portrait of Mahmud al-Kashgari (c. 1008–1105), Karakhanid Uyghur lexicographer who compiled the Diwan Lughat al-Turk

مەھمۇد كاشىغەرى

Mahmud al-Kashgari

11-ئەسىردىكى ئۇلۇغ ئۇيغۇر تىلشۇناس ئالىم. «دىۋانۇ لۇغەتىت-تۈرك» ناملىق تۈركىي تىللار لۇغىتىنىڭ ئاپتورى. دۇنيانىڭ تۇنجى تىلشۇناسلىق ئەسەرلىرىدىن بىرىنى يازغان.

تەپسىلاتى
Portrait of the Uyghur poet Nimshehit (1904–1971), pen name meaning "half-martyr", of Sayram in Bay County

نىمشېھىت

Nimshehit

18-19-ئەسىرلەردىكى ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتىنىڭ كۆرۈنەرلىك ۋەكىلى. غەزەل ۋە مەسنەۋى ژانىرلىرىدا كۆپلىگەن ئەسەرلەرنى يازغان.

تەپسىلاتى
Portrait of Memtili Tewpiq (Memtili Ependi, 1901–1937), Uyghur educator and poet from Atush, author of the poem Oqu

مەمتىلى تەۋپىق

Memtili Tewpiq

20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدىكى مۇھىم ئۇيغۇر مائارىپچىسى، شائىر ۋە پېداگوگ. زامانىۋى ئۇيغۇر مائارىپىنىڭ ئاساسچىلىرىدىن. «ئوقۇ» شېئىرى بىلەن مەشھۇر.

تەپسىلاتى
Portrait of Yusuf Khass Hajib (1019–1085), Karakhanid poet and philosopher, author of the Qutadghu Bilik

يۈسۈپ خاس ھاجىپ

Yusuf Khass Hajib

11-ئەسىردىكى ئۇلۇغ ئۇيغۇر مۇتەپەككۇر ۋە ئەدىب. «قۇتادغۇ بىلىك» ناملىق داستاننىڭ ئاپتورى. بۇ ئەسەر ئۇيغۇر ئەدەبىياتى ۋە پەلسەپىسىنىڭ شاھ ئەسەرلىرىدىن بىرى.

تەپسىلاتى
Portrait of Maqsut Muhiti (born 1885), Uyghur merchant, patron of education and a leader of the 1932 Turpan uprising

مەخسۇت مۇھىتى

Maqsut Muhiti

تۇرپان ئاستانىلىق. ئۇيغۇر سودىگەر، مائارىپچى ۋە ئىنقىلابچى. 1932- يىلىدىكى تۇرپان دېھقانلار قوزغىلاڭىنىڭ رەھبەرلىرىدىن بىرى

تەپسىلاتى
Depiction of Sultan Satuq Bughra Khan (c. 922–955), founder of the Karakhanid dynasty and the first Turkic khan to accept Islam

سۇلتان سۇتۇق بۇغراخان

Sultan Satuq Bughra Khan

قاراخانىيلار سۇلالىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە تۇنجى خانى بولۇپ، ئۇيغۇر تارىخىدا مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ. ئۇ ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلغان تۇنجى تۈركىي خان

تەپسىلاتى
Portrait of Teyipjan Eliyow (1930–1989), contemporary Uyghur poet and writer from Qorghas in the Ili region

تېيىپجان ئېلىيوف

Teyipjan Eliyow

تېيىپجان ئېلىيوف ھازىرقى زامان ئۇيغۇر ئەدەبىياتىنىڭ كۆزگە كۆرۈنگەن ۋەكىللىرىدىن بىرى، شائىر ۋە يازغۇچى

تەپسىلاتى
Portrait of Mulla Musa Sayrami (1836–1917), Uyghur historian and author of Tarikh-i Hemidi and Tarikh-i Eminiye

موللا مۇسا سايرامى

Mulla Musa Sayrami

مەشھۇرتارىخشۇناس، ئالىم، شائىر، ‹‹تارىخىي ئەمىنىيە›› ،‹‹تارىخىي ھەمىدى›› قاتارلىق كاتتا ئەسەرلەرنىڭ يازغۇچىسى.

تەپسىلاتى
Portrait of Ayhan Turdi, known as Ayhan Ana (1882–1942), Uyghur educator of Ghulja who founded a school for orphaned children

ئايخان ئانا

Ayhan Ana

ئايخان مەكتىپىنى قۇرغۇچى ، مائارىپچى

تەپسىلاتى
Portrait of Ali-Shir Nava'i (1441–1501), Chaghatay Turkic poet, linguist and Timurid statesman of Herat

ئەلشىر نەۋايى

Ali-Shir Nava'i

شائىر، يازغۇچى، تىلشۇناش، سىياسىيون، رەسسام،

تەپسىلاتى
Depiction of Ghazibay, celebrated Uyghur physician and herbalist of Khotan, author of a compendium of herbal medicines

غازىباي

Ghazibay

تېۋىپ

تەپسىلاتى
Portrait of Huseyinkhan Ekber Tejelli (born 1856), Uyghur scholar, poet, physician and chemist of Qaghiliq

تەجەللى

Tejelli (Huseyinkhan Ekber)

ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتى بىلەن ئۇيغۇر دېموكراتىك ئەدەبىياتىنى باغلاشتا كۆۋرۈكلۈك رول ئوينىغۇچى ئەدىبلەرنىڭ بىرى، مەشھۇر ئالىم، ئاتاقلىق شائىر، داڭلىق تېۋىپ، مائارىپچى ۋە خىمىك ھۈسەيىنخان ئەكبەر تەجەللى

تەپسىلاتى
Portrait of Abduqadir Damolla (1862–1924), Uyghur Islamic scholar and reformer of the Uyghur enlightenment movement

ئابدۇقادىر داموللا

Abdulqadir Damollam

ئۇيغۇر ئاقارتىش ھەرىكىتى بايراقدارى

تەپسىلاتى

شەخس

ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر

ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر

شەخس

ئابدۇخالىق ئۇيغۇر

ئابدۇخالىق ئۇيغۇر

شەخس

لۇتپۇللا مۇتەللىپ

لۇتپۇللا مۇتەللىپ

شەخس

مەھمۇد كاشىغەرى

مەھمۇد كاشىغەرى

شەخس

نىمشېھىت

نىمشېھىت

،ھەممىسى بىزنىڭ ئەجدادلار ئىزى

.ھەممىسى بىزگە قالدۇرغان مىراس

،ئىزسىز يوللاردا ماڭغىنىڭ بىكار

!ئىزدىن ئايرىلما، ئىزدىن ئايرىلما

ۋىدىئو

background
qizchaq
yigit

، ئانا تىل - بىزنىڭ روھىي قەلئەمىز

.مەدەنىيەت - ئەجدادلاردىن قالغان باي خەزىنە

ئۆز كىملىكىڭنى ئۇنتۇساڭ يوقىلار ئۆزلۈكۈڭ

!تىلىڭنى ساقلا، مەدەنىيىتىڭنى ساقلا

logo

بىز نېمە ئۈچۈن بۇ تور بەتنى قۇردۇق

بىز بۇ تور بەتنى ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ۋە تارىخىنى ساقلاش، ھەمدە كەڭ خەلققە تونۇشتۇرۇش مەقسىتىدە قۇردۇق. بىزنىڭ مەقسىتىمىز، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ بۈيۈك ئالىملىرى، يازغۇچىلىرى ۋە سەنئەتكارلىرىنىڭ ھاياتى ۋە ئەسەرلىرىنى تونۇشتۇرۇش ئارقىلىق، ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ بايلىقى ۋە چوڭقۇرلۇقىنى نامايان قىلىشتۇر.

بۇ تور بەت ئارقىلىق، بىز ياشلارغا ئۆز مەدەنىيىتىنى ئۆگىنىش پۇرسىتى يارىتىپ، ئۇلارنىڭ مىللىي كىملىك تۇيغۇسىنى كۈچەيتىشنى، شۇنداقلا دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى كىشىلەرگە ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ گۈزەللىكى ۋە ئۆزگىچىلىكىنى تونۇشتۇرۇشنى ئۈمىد قىلىمىز.

رەسىم سۈپىتىنى ئۆستۈرۈش

بىز ئىلغار سۈنئىي ئەقىل تېخنولوگىيەسىنى ئىشلىتىپ، تارىخىي رەسىملەرنى يۇقىرى سۈپەتلىك قىلىپ ياخشىلايمىز. بۇ ئارقىلىق ئۆتمۈشىمىزنى ئېنىق ئەكس ئەتتۈرۈپ، باي مەدەنىي مىراسىمىزنى كېلەچەك ئەۋلادلارغا يەتكۈزەلەيمىز.

first image
second image

ئارخىپنى كۆرۈش

Explore the archive — 16 Uyghur scholars, poets and historians

This archive documents the intellectual history of the Uyghur people from the Karakhanid period to the twentieth century. Every figure has a restored high-resolution portrait, a biography in Uyghur, an English summary, and every spelling of their name we know of — so that they can be found, read and cited in either language.